ده مهارت ویژه و ضروری برای برقراری ارتباط کلامی با کودکان

برقراری ارتباط کلامی

برای رسیدن به نقطه ای که بتوانیم تاثیر موثرتری نسبت به قبل روی تربیت کودکان دلبندمان داشته باشیم ، نیازمندیم آگاهی خود را نسبت به چگونگی برخورد با این عزیزان را ، مد نظر قرار دهیم .
بدون شک و تردید کودکان سرمایه های اصلی زندگی هر کدام از ما هستند . که برای رشد و موفقیت آن ها حاضریم همه ی تلاش و کوشش خود را مبذول داریم . و همیشه خواستار این بوده ایم که فرزندان خود را ترغیب کنیم تا به گفته های ما پاسخ مثبت دهند و رفتار خود را اصلاح کنند .

براستی دلیل این همه سر پیچی کودکان از خواسته های ما والدین چیست ؟ و یا چه راه حل هایی وجود دارد که ما بتوانیم با کمترین انرژی به تاثیر مثبت برخوردی با آنان دست یابیم.
بارها از خود در این باره پرسش های مختلفی داشته ایم و پاسخی در خور پیدا نکردیم .

مثل این سئوال

خدای من کودکم حرف مرا گوش نمی دهد .چه کار باید کرد ؟ کارهای او مرا دیوانه می کند . عصبی و پرخاشگر است و اصلا حرف گوش نمی دهد . آیا می شود کاری کنم که او شنونده بهتری باشد ؟
در چنین مواقعی به نظر شما مشکل از کجا شکل می گیرد ؟

چرا همه کودکان اینچنین نیستند ؟ چه طور فرزند فلانی خیلی خوب به صحبت ها و راهنمایی های پدر و مادرش گوش می دهد اما بچه من . خدای من اینم از شانس بد منه و مشابه این حرف ها
و آیا راه حلی برای حل این معضل وجود دارد ؟ چگونه می توانم مهارت های ارتباطی خود را با کودکم تصحیح کنم ؟

نیازی به یاد آوری نیست همه ما به عنوان پدر و مادر زمان و هزینه های زیادی را صرف صحبت و آموزش بچه های خود می کنیم. به امید آینده درخشان تر . اما تضمین موفقیت آنان نخواهد بود . بارها این جمله را از مراجعانم شنیده ام که می گویند . من خیلی پول هزینه می کنم فلان لباس و فلان چی را براش می خرم . حتی مدارس گران قیمت گذاشتمش اما آخر هیچ که هیچ و من از آنان می پرسم به نظر شما مشکل چیست ؟ و آنان این جملات را می گویند .

مادر : هر چی حرف می زنم یک گوشش دره یکی دروازه . اصلا بچه ی بدی هست حرف مرا گوش نمی دهد . اینم شانس ماست ( با کلی اشک و ناله و آه )
من : آیا فقط حرف شما را گوش نمی کند ؟
مادر : نه حرف پدرش را هم گوش نمی ده
من : کسی هست در فامیل دوست و یا مدرسه که حرفش را گوش کند مادر : نه
من : هیچ کس
مادر : راستش حرف غریبه ها را بهتر گوش می کنه.

به نظر شما علت چیست ؟ چرا یک کودک نسبت به حرف پدر و مادر بی تفاوت است اما نسبت به حرف غریبه ها ….
تا کنون چند نفر از ما در مورد راه های غیرکلامی ارتباط با فرزندان خود فکر کرده ایم؟ ( منظورم از ارتباط غیر کلامی آن دسته از حرکات ، اشارات ، فیگورها ، ژست ها و هر گونه رفتار مندی است که بدون کلام صوتی ایجاد ارتباط می نماید ).

آیا همیشه در خواست ها یا بازخواست های خودمان را باید با کلام و صحبت به فرزندمان منتقل کنیم؟
واقعیت این است که ارتباطات غیر کلامی می تواند تأثیرات طولانی مدتی بر نحوه گوش دادن، رفتار، پردازش اطلاعات و صحبت ما با فرزندانمان و یا دیگران داشته باشد.

همچنین نسبت به نگرش و دید فرزندان نسبت به ما ، بی تاثیر نخواهد بود .و بدون شک این آموزه بروی ارتباط صحیح اجتماعی آنان و در برخوردهای بعدی عزیزانمان بی تاثیر نخواهد بود .

بر اساس خوانش و مطالعات کتب مختلف در این زمینه دو نظر وجود دارد:

دسته اول – این دسته معتقدند تنها ۷ درصد از ارتباط ما کلامی است و مابقی یعنی ۹۳٪ با قیمانده زبان بدن را تشکیل می دهد.

دسته دوم – این دسته معتقدند تنها ۳۰ درصد از ارتباط ما کلامی است و مابقی یعنی ۷۰ % باقیمانده زبان بدن را تشکیل می دهد
به هر حال ، اگر بر هر کدام از این دسته ها معتقد باشیم و درست بدانیم ، می بینیم که سهم اصلی را زبان بدن تشکیل می دهد .

امیدوارم تاکنون به اهمیت موضوع و نقش ارتباط موثر با فرزند پی برده باشید . چه کسی می دانست که رفتارهای بدنی ما بدون کلمه ای که بر زبانمان جاری شود ، می تواند تا این اندازه تاثیرگذار باشد؟
جالب است بدانید . ارتباط غیر کلامی تأثیرات جدی بر میزان محبوبیت کودک شما و انواع فرصت هایی که در آینده به او ارائه می دهد خواهد داشت . حتما تا الان این جمله را صد ها بار شنیده اید که:

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید
تنظیم خواب کودک

به عمل کار بر آید به سخندانی نیست.

یا این جمله دیگر : دو صد گفته چون نیم کردار نیست .

آیا تا کنون خود را در شرایط فرزندتان تصور کرده اید ?
من به عنوان یک روانشناس یا اجازه بدید بهتر بگم یک مادر ، ضرورت و عنوان این مسئله را برخود لازم می دانم تا از جنبه های مختلف به این مسئله بپردازم.

من به این نتیجه رسیده ام که اگر بتوانیم خود را کنترل کرده ، صبور باشیم و بتوانیم با تسلط بر تکنیک های موجود حرکات ناخود آگاهمان را به خود آگاه تبدیل کنیم بدون شک بخشی از تلاش ما زود تر به نتیجه خواهد رسید .

کودکان باید ابتدا پذیرای ما باشند . ما را دوست داشته باشند و بدانند از ناحیه ما هرگز در خطر نمی افتند
همه ما زمانی کودک بوده ایم کدام یک از ما دوست داریم به آن زمان برگردیم . مدام به ما بگویند این کار را بکن یا آن کار را نکن کدام یک از ما دوست داریم به آن زمان برگردیم . تنبیه شویم . کتک بخوریم و پدر و مادرمان باز همان نصیحت های همیشگی را انجام دهند و ما آیا حاضریم گوش دهیم ، بدون شک خیر ، حتی همین الان هم هیچ کداممان دوست نداریم که به نصیحت دیگران گوش بسپاریم .پس چرا فکر می کنیم آن ها از این فضا لذت خواهند برد .

بچه های ما هم مثل ما هستند ، با تمام ویژگی ها تنها وجه تمایز آن ها سن و تجربه های زیستی آنان است . پس هر چه برای خود نمی پسندید برای آنان نیز نپسندید .
همه ما می دانیم ، بچه ها موجودات عجول ، لج باز و خیال پرداز هستند، برای مکالمه با پدر و مادر مکث نمی کنند. خب طبیعی است آن ها می خواهند آنچه را نیاز و یا دوست دارند به هر قیمتی شده به دست بیاورند و باید برای دست آوردن اون و داشتنش پافشاری می کنند. مگر شما برای به دست آوردن همسر خود همه کاری نکردی . احتمال دارد پدر و مادر شما با ازدواجتان موافق نبودند اما شما این کار را کردید . یا شغل ، تحصیلات و …. پس چرا همیشه این موضوع برای ما دردسر ساز بوده . آن ها مشابه ما عمل می کنند .

پس چرا ناراحت می شویم . چه کار کنیم کلافه میشیم ، تلاش و انرژی زیادی از ما می گیرد تا بچه هایمان به حرفهایمان توجه کنند.و در نتیجه تنبیه فیزیکی ، داد ، قهر و ……اگر کسی با شما اینگونه برخورد کند آیا به حرف او گوش خواهید داد . واضح است هیچ وقت
پس چه باید کرد . اجازه دهید با یک مثال توضیح دهم .

آخرین فیلم سینمایی و یا تئاتری را که دیده اید چه بوده ؟ می خواهم داستان آن را با خود مرور کنید ؟
بدون شک در زمان تعریف این فیلم یا تئاتر هیچ کدام از شما به جملات بازیگران اهمیتی نداده اید و کمتر به یاد خواهید آورد . شما تنها عمل بازیگر را به خاطر می سپارید . چرا ساختار فکر انسان بر اساس تصویر است . ( جواب سئوال ساده است همانطور که قبلا گفته شد تاثیر رفتار غیر کلامی ۹۳% است ).

کودکان ما با چه تصویری صحبت های ما را به یاد می آورند ( عصبانیت ، فریاد کردن ، ….. ) به نظر شما دوست داشتنی است ، تصویر باید دوست داشتنی باشد تا ما بارها و بارها او را مرور کنیم . بهتر است در حین بازی مطالب آموزشی ما ذخیره شود . کودک آن را با لذت مرور کند . کدام یک از ما دوست داریم چیزهای بد زندگی خود را هی ورق بزنیم و مرور کنیم ( برخورد بد همکاران ، رفتار ناشایست همسایه ، خانواده همسر و ….).

ما به عنوان اولین و مهمترین الگوی کودک هستیم . در چنین وضعیتی کودک بازتاب مستقیم عمل ما خواهد بود ، اگر حرف ما را گوش ندهد و ما عصبانی شویم چه می شود ؟ اگر او را بزنیم ، چه چیز را یاد خواهد گرفت طبیعی است او هم هر کس حرفش را یاد نگرفت می خواهد همان رفتار را بکند . او یاد می گیرد اگر عصبانی بود حق دارد حرف بد بزند . دیگران را بزند و …. ما به عنوان والدین بسیار باید مراقب رفتار خود و تصویری که در ذهن کودک از خود به جا می گذاریم باشیم .

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید
تنظیم خواب کودک

ما باید یک قدم بزرگ به عقب برداریم به رفتار ها و کردارهای خود و با احتیاط بیشتر به رفتارهایی را که دوست داریم در فرزندانمان در آینده ببینیم ، اول در خود مدلسازی کنیم.
ما باید تلاش کنیم تا ارتباطات غیرکلامی خود را بهبود بخشیم ، تا کودکان مان بتوانند از ما بیاموزند چرا که رفتارهای ما مثل آینه در مقابل کودکمان قرار می گیرد و او همان رفتار را به خود ما انعکاس می دهد.

اگر از بگو مگو با کودکتان خسته شده اید، فکر می کنم زمان آن رسیده که شیوه تربیتی و الگوی رفتاری خود را تغییر دهید و سعی کنید به معنای واقعی کلمه با او ارتباط برقرار کنید.و تصویر خوبی بسازید .
واقعیت این است که ما تنها نیستیم که این مشکل را داریم بلکه اغلب پدر و مادران دچار مشکل ارتباطی با فرزندان خود هستیم . پس نگران هیچ چیز نباشیم . بیایید همه با هم شروع به تمرین کنیم .

بلند شوید به جلوی آینه روید با خود بگویید من آن قدر قوی هستم که تو نتوانی مرا عصبانی کنی . من در هر شرایطی به تو لبخند می زنم .من در هر شرایطی و در هر موقعیتی کودکم را دوست دارم پس سعی می کنم ارامش خود را در هر شرایطی حفظ کنم . فرزندان ما ازوجود والدین قدرتمند لذت می برند . پادشاه وقتی قدرتمند است که با لبخند به همه ی خواسته های خود برسند .

بنشینید روی زانوهای خود و به چشمان او نگاه کنید لبخند بزنیم با لحن مهربانانه.آرام ، شمرده صحبت کنید اما قاطع ، بدون این که صدای خود را بلند کنید در خواست و انتظارات خود را از او بگویید . او را نوازش کنید . ببوسید ش، سعی کنید در هر شرایطی فکر کند او را درک می کنید دوستش دارید و خود او را با عملش یکی نمی دانید . شما تنها رفتارش را دوست ندارید . صمیمی باشید اما قاطع.

من به عنوان یک روانشناس مادر با اطمینان به شما قول می دهم همین نکته به تنهایی تضمین موفقیت ارتباط شما با کودکتان است .

۱- با فرزندتان ارتباط چشمی برقرار کنید

والدین اغلب از اهمیت برقراری ارتباط چشمی با فرزندان خود چشم پوشی می کنند. طبق موسسه ملی بهداشت روان ، استفاده از تماس چشمی شاخص مهمی برای رشد طبیعی کودک است.
وقتی کودک می تواند به چهره والدین خود توجه کند ، نشانه های بیشتری برای درک پیام کلامی دریافت می کند.

ارتباط چشمی با کودک از مهارت های غیرکلامی

کودک فقط روی صورت متمرکز نیست ، بلکه ممکن است به حرکات لب شما نیز توجه کند. این ممکن است پیام هایی را که می دهیم «قابل خواندن» و قابل درک تر شدن کند.

۲- در سطح کودک با او صحبت کنید

وقتی می خواهید با کودکتان صحبت کنید حتما خم شوید و از کلام و گفتار مناسب با سنش استفاده کنید و فراموش نکنید که او فقط یک کودک است. با خم شدن و صحبت کردن در سطح فرزندتان ، نه تنها به او نزدیکتر هستید بلکه با این کار میزان ترس کودکتان را کمتر می کنید که این باعث می شود تمایل بیشتری به برقرای ارتباط با شما داشته باشد و پیامتان را بهتر درک کند.

۳- برای کودکتان گارد نگیرید

سعی کنید حالت بدنی راحتی داشته باشید. ماهیچه های خود را منقبض نکنید و کاملا ریلکس باشید. با این حالت به کودکان خود نشان می دهیم که پذیرای سخنان آنها هستیم. این کار به آنها کمک می کند تا بخواهند به شما گوش دهند و ارتباط برقرار کنند.

۴- لطفا در هر شرایطی لبخند بزنید

لبخند بزنید و چهره ای گشاده داشته باشید نه عبوس و اخمو. لبخند ، لب هایی که کمی از حالت واژگون برمی خیزند و چشمانی که از هیجان گشاد شده اند می توانند بر نحوه واکنش کودکان به پیام ما تأثیر بگذارند.

لبخندزدن به کودک از مهارت های غیرکلامی با کودکان

یک بار دیگر ، با یک لحن و بیان مثبت ، کودکان خود را به پاسخ های مثبت تشویق می کنیم. به خاطر داشته باشید که تجربیات عاطفی کودکان با دیگران، پاسخ ها و رفتارهای آنها را در طول زندگی شکل می دهد.

شاید به این مطلب هم علاقمند باشید
تنظیم خواب کودک

۵- از توجه مشترک غافل نشوید

به کودکتان توجه کامل داشته باشید و او را همراهی کنید (مثلا به جای اینکه در پارک به کودکتان تذکر دهید که لباسش را تمیز کند، کنار او بنشینید و با کمک یکدیگر لباسش را تمیز کنید) این یک امر کاملا ضروری است. چون وقتی موضوع گفتگو را همراه با فرزندان خود بررسی و ارزیابی می کنیم، آنها را در سطح عمیق تری درگیر می کنیم.

«توماسلو و فارار – تحقیقی درباره رشد واژگان کودک و توجه مشترک انجام دادند. آنها دریافتند کودکانی که هنگام انجام وظایف، توجه مشترک از والدینشان دریافت می کنند ، واژگان بیشتری پیدا می کنند. اگر فرزندتان با شما در کاری مشارکت نمی کند بهتر است از او درخواست کنید . در او اشتیاق همکاری را زیاد کرده . با هم انجام دهید . این کار را با اشتیاق انجام دهید نه خشم تا بتوان بیشتر امیدوار بود که فرزندتان نیز با شما همکاری کند.

۶- هنگام صحبت با کودکتان از لحن و گفتار کودکانه استفاده کنید

با کودک خود زیاد صحبت کنید. هیچ راز پیچیده ای در کار نیست. بچه ها دوست دارند با والدین خود ارتباط کلامی برقرار کنند البته توجه داشته باشید که این گفتگو مناسب سن کودکتان باشد و از لحن و کلامی استفاده کنید که برای کودک مهیج باشد. لحن ثابت و یکنواختی نداشته باشید و با اشتیاق با کودکتان صحبت کنید.این می تواند به آنها کمک کند تا اصوات ، هجا ، کلمات و در آخر جمله ها را تشخیص دهند. همچنین کودکان هنگام استفاده از ریتم بالا و متنوع گفتاری ، بیشتر درگیر مکالمه با والدین خود هستند.

۷- حتما از اشارات و حالت های بدنی استفاده کنید

سرتان را تکان می دهد، دست و انگشتتان را حرکت دهید. حرکت دستان به سمت بالا تأثیر هیجانی مثبتی بر تعامل با کودکان دارد. در این صورت ما در حال ابراز تأیید و تشویق فرزندان خود به صورت غیر کلامی هستیم.

۸- از اصوات و پاسخ های صوتی مثل ( خب ، جدی ، چه جالب و ….. ) استفاده کنید.

استفاده ما از پاسخ های کوتاه با انگیزه و مثبت به کودک نشان می دهد که ما درگیر صحبت های او هستیم. همچنین می تواند آنها را تشویق کند زیرا ما به آنها نشان می دهیم که فعالانه گوش می دهیم.و صحبت های تو برای ما جذاب و دلنشین است.

۹- ارتباط فیزیکی نزدیک با فرزندتان برقرار کنید

برای کودکان کم سن و سال ، مهم است که فضای بین والدین و کودک نسبتاً کم باشد پس آنها را زیاد در آغوش بگیرید. اما همچنان که کودکان ما نوجوان می شوند ، تمایل دارند فاصله فیزیکی بیشتری داشته باشند که امری کاملا طبیعی است.

۱۰- قدم بزنید

پیاده روی به همراه کودک، نه تنها باعث حواس پرتی او نمی شود بلکه به کودک احساس صمیمی بودن و مهم بودن را یاد آور می شود د ر راه رفتن به پارک برای بازی ، در هنگام رفتن به سینما ، خرید و …. بهترین موقعیت هاست که با او صحبت کنید . زمانی که تنها هستید در این حالت دستان او را گرفته اید و او را راهنما می شوید.
شگفت آور است که چگونه توجه به ارتباطات غیر کلامی ما و ایجاد عمدی چند تغییر جزئی می تواند چنین تأثیر زیادی در نحوه ارتباط ما با بچه ها داشته باشد و به نوبه خود نحوه تعامل آنها با دنیای اطرافشان را بهتر و کارآمدتر کند..

برنامه عملیاتی قابل اجرا برای والدین خوب

اولین قدم برای ارتقاء مهارت های ارتباطی غیرکلامی شما ، شناخت بهتر نشانه های غیرکلامی است که می توانید پیام های غیر کلامی و کلامی را با هم به کار ببندید تا ارتباط بهتر و سازنده تری با کودکتان برقرار کنید.
روش های بالا یا ترکیبی از نکات بالا را انتخاب کنید تا عمداً در ارتباط با بچه های خود پیاده سازی کنید. به عنوان مثال ، شما می توانید هنگام صحبت با بچه ها ، عمداً حالت چهره خود را طوری تغییر دهید که نرم و مهربان تر به نظر برسید.

بله ، ممکن است در ابتدا کمی غیر طبیعی احساس شود ، اما نتیجه ای که می گیرید در نهایت ارزش تلاش را خواهد داشت!
برای شما و خودم از خداوند پاک توانایی ، صبوری ، آرامش ، لبخند را در ارتباطمان خواهیم داشت .

 

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *